MUSSOLINI: YÜZYILIN OĞLU DİZİ ELEŞTİRİSİ

 I. Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’ya yayılan faşizm dalgasının en önemli aktörlerinden Benito Mussolini’nin kariyerinin başlangıcını, Joe Wright’ın perspektifinden izliyoruz dizide. Ürkütücü, rahatsız edici, yer yer komik… Teatral bir estetik içinde tarihi anlamak, günümüz politika ve politikacılarını tanımak, bunlar olurken asla sıkılmamak…

20. yüzyılın ilk çeyreğinde İtalya’dayız: I. Dünya Savaşı bitmiş, İtalya kazanan tarafta yer alsa da vaat edilen toprakların tamamını alamamış. Ülkede iç karışıklıklar da sürüyor haliyle; hükümetler kurulamıyor, yeni siyasi dalgalar yükseliyor. Bunlardan belki de en önemlisi olan faşizm bu şartlar altında doğuyor İtalya’da. Benito Mussolini öncülüğünde büyüyüp gelişen bu hareket zamanla Avrupa’ya yayılıyor, Hitler ile en tehlikeli dönemine ulaşıyor.

Benito Mussolini
KAYNAK: Wikipedia

Dizide Benito Mussolini’nin kariyerinin erken dönemlerini izliyoruz. Yoksul olarak nitelendirilebilecek bir evde, eşi ve üç çocuğuyla yaşıyor. Eşini genellikle yok sayan Mussolini, hayatındaki diğer kadına çok daha farklı davranıyor, “Sözünü dinlediğim tek kadın.” diye bahsettiği Margherita Sarfatti. Gerçekten politik kararlarından gazete yazılarına kadar birçok konuda Mussolini’ye sözünü dinleten bir karakter olduğunu görüyoruz.

Barbara Chichiarelli, Margherita Sarfatti rolünde

Aslen sosyalist partide önemli bir konumda yer alan Mussolini, askeri müdahalenin ateşli bir savunucusu olduğu için partiden ihraç ediliyor ve Kara Gömlekliler adı verilen şiddete eğilimli ve yarı-silahlı bir çete kuruyor. Bu çete sosyalistlere ve sosyalistlerin desteklediği grev ve eylemlere katılanlara acımasız işkenceler yapıyor, dizide bu şiddeti çok sert sahnelerle izliyoruz.

Kara Gömlekliler
KAYNAK: Wikipedia

Mussolini aynı dönemde yönettiği gazete ve dergilerle fikirlerini yayıyor, özellikle gazileri yanına çekmeyi başararak önemli bir siyasi figür haline geliyor. Yazılarında yeni bir düzenin gelmesi gerektiğini savunuyor: Yeni düzende 

• Devlet bireylerden güçlü olacak, 
• Demokrasi rafa kaldırılacak ve güçlü bir tek lider olacak, 
• Sınıf çatışmaları şiddet yoluyla bastırılıp ulusal birlik sağlanacak, 
• Güçlenen devlet yeni fetihler yapabilecek, belki de Roma İmparatorluğu’nun kaybedilen toprakları geri alınabilecek.

Bu fikirler Mussolini’yi 1921 yılında parlamentoya taşıyor, 1922 yılında ise Kara Gömlekliler’in düzenlediği Roma Yürüyüşü’nün yaydığı korku iklimi ile kral hükümet kurma yetkisini Mussolini’ye veriyor.

Dizide bu olayları kuru bir bilgi tadında değil, etkileyici bir kurguyla izliyoruz. Mussolini’nin iç çatışmalarını, verdiği birçok karardaki bencilliğini ve aslında kendini tatmin etme çabasını yönetmen (Joe Wright) durum komedileriyle ve bazen de Mussolini’nin kameraya dönüp bencil açıklamalar yapmasıyla dördüncü duvarı yıkarak zenginleştirmiş. Wright’ı edebiyat uyarlamaları ve dönem dramalarıyla tanırız. Pride & Prejudice (2005), Atonement (2007), Anna Karenina (2012) gibi klasik romanlardan uyarlamaları; Hanna (2011) ve Pan (2015) gibi daha deneysel yapımları; ayrıca Darkest Hour (2017) gibi tarihi biyografilerini izlediğimiz yönetmenin dizide de filmografisinde sergilediği yeteneğin eksilmediğini görmek beni mutlu etti. Kostüm ve mekân seçimlerinde teatral bir estetik var yine. 

Wright, Mussolini karakterine olabildiğince mesafeli bakmaya, taraflı bir diziden ziyade olanı olduğu gibi aktarmaya çalıştığından bahsediyor röportajlarında. Bence bunu başarıyor; zaten tarafsız anlatım bile Mussolini’nin ne kadar itici biri olduğunu göstermeye yetiyor.

Joe Wright
KAYNAK: beyazperde.com

Tabii burada hakkını teslim etmemiz gereken bir diğer kişi, başrolde izlediğimiz Luca Marinelli. Gerçekten olağanüstü bir performans sergiliyor, bu kadar rahatsız edici bir tarihi karakteri gerçekten bu kadar rahatsız edici oynayabilmek, yeri geldiğinde de güldürebilmek… Bakışlarıyla, gülüşüyle, jestleriyle seyirciyi geriyor ve sinirleri bozuyor Marinelli. Martin Eden (2019) ve The Eight Mountains (2022) filmlerinde de müthiş bir performans sergiliyor, izlemenizi öneririm.

Luca Marinelli
KAYNAK: Wikipedia

Dizinin ilk gösterimi 81. Venedik Film Festivali’nde yapılmış, festivalde çok da ses getirmiş gibi görünmüyor.

Dizide en sevmediğim şey, bazı bölüm sonlarında heyecanlı bir olay olması ve o olayın sonucunu bir daha göremememiz oldu. Spoiler olmaması için fazla detay vermeyeceğim ama izleyenler beni anlayacaktır. O kadar kusur olur diyelim…

Sonuç olarak, Mussolini: Yüzyılın Oğlu, tarihi bir figürün karanlık yükselişini rahatsız edici bir yoğunlukla anlatıyor. Wright’ın teatral estetiği ve Marinelli’nin olağanüstü performansı, diziyi sıradan bir biyografiden çok daha fazlası haline getiriyor. İzlemesi kolay değil ama kesinlikle izlenmeli.